آزمون هوش هیجانی (Bar-on EQ)
هوش هیجانی چیست؟
هوش هیجانی به توانایی مدیریت احساسات خود و درک احساسات افراد اطرافتان می گویند. پنج عنصر کلیدی برای EQ وجود دارد:
- خودآگاهی
- خود تنظیمی
- انگیزه
- همدلی
- مهارت های اجتماعی
افرادی که هوش هیجانی بالایی دارند میتوانند احساسات، معنای آن احساسات و چگونگی تأثیر آن احساسات بر رفتار سایر افراد را تشخیص دهند. به طور کلی گفته می شود که هوش هیجانی شامل چند مهارت عمده است:
آزمون هوش هیجانی Bar-On برای سنجش هوش عاطفی و هوش ارتباطی در افراد است. آزمون هوش هیجانی Bar-On قابلیت سنجش هوش عاطفی و هوش احساسی را دارد. آزمون هوش هیجانی نوعی هوش را در افراد مورد سنجش قرار میدهد که برای موفقیت شغلی و زندگی بسیار اهمیت دارد. آزمون هوش هیجانی Bar-On مجموعه ای از استعدادها و مهارت های افراد را میسنجد که بر توانایی شخص برای موفقیت در مقابله با فشارهای محیطی تاثیر دارد.
به طور کلی هوش هیجانی EQ مهارت شناخت احساسات و هیجانت خود و در گام بعدی شناخت هیجانات دیگران و توانایی مدیریت این احساسات و هیجانات در رسیدن به نتیجه مطلوب است. بعد از شکل گیری نظریههای هوش هیجانی ، روشهای اندازه گیری آن نیز با نام آزمون های هوش هیجانی بوجود آمد. برخی از این آزمونها فقط هوش هیجانی کلی را میسنجند (مثل آزمون هوش هیجانی برادبری و گریوز ) و برخی دیگر مولفههای هوش هیجانی را به صورت جداگانه مورد ارزیابی قرار میدهند.( مثل آزمون هوش هیجانی Bar-On)
تفاوت هوش هیجانی EQ و هوش شناختی یا همان IQ
هوش شناختی به ما میگوید که چه کاری میتوانیم انجام دهیم، در حالی که هوش هیجانی به ما میگوید که چه کار باید انجام دهیم. هوش شناختی IQ ، شامل توانایی ما برای یادگیری، تفکر منطقی و انتزاعی میشود، در حالی که هوش هیجانی به ما میگوید که چگونه از هوش شناختی در جهت موفقیت در زندگی استفاده کنیم، هوش شناختی و هوش هیجانی، توانایی متفاوت نیستند. بلکه بهتر است چنین بیان نمود که از یکدیگر متفاوت هستند. همه ما ترکیبی از هوش و هیجان را داریم. در واقع بین هوش شناختی و برخی از جنبه های هوش هیجانی EQ همبستگی پایینی وجود دارد و باید گفت این دو قلمرو، اساساً مستقلاند. وقتی افراد دارای هوش شناختی بالا در زندگی تقلا میکنند و افراد دارای هوش متوسط به طور شگفت انگیزی پیشرفت میکنند، شاید بتوان آن را به هوش هیجانی بالای آنان نسبت داد.
تحقیقات نشان داده، هوش هیجانی خیلی بیشتر از هوش شناختی میتواند موفقیت آتی زندگی فردی و شغلی را پیش بینی کند. ویلیام نسین، کارشناس رهبری سازمان میگوید: یافتههای مطالعاتی نشان میدهد، هوش هیجانی EQ در مقایسه با هوش شناختی، در تعیین رهبری سازمان بارزتر است. دانیل گلمن به این نکته اشاره می کند که در میان گروهی از افراد که به قدر کافی هوشمند بودند، افراد دارای هوش هیجانی بالا قادرند در حوزه های شناختی را رهبری کنند.
یافتههای مطالعاتی موسسه هی و مک بیر نشان میدهد که اهمیت مهارتهای هیجانی نسبت به مهارتهای عقلی یا شناختی برای کسب مزیت یا برتری، دو برابر است. هوش هیجانی میگوید: تا چه حدی در این شغل میتوانید پیشرفت کرده و ارتقاء یابند. هر چه در سازمان به سمت سطوح بالاتر میرویم، اهمیت هوش عاطفی در مقایسه با هوش شناختی عقلی افزایش مییابد. به همین علت هوش عاطفی نیز از اهمیت زیادی برخوردار است
فواید آزمون هوش هیجانی Bar-On
یکی از دلایل افزایش دامنه تاثیر هوش هیجانی، تاثیر هوش هیجانی EQ در موفقیت های فردی و سازمانی بوده است. از سوی دیگر امکان یادگیری و بهبود هوش هیجانی با آموزش و تمرین، در نفوذ آن در جامعه بسیار موثر بوده است. در زمینه فردی هوش هیجانی باعث ارتباط موثر با دیگران میشود. علاوه بر آن موجب درک از خود و مدیریت هیجانات میگردد. همچنین توانایی درک مناسب از هیجانات دیگران را باعث میگردد. این عوامل در مجموع باعث موفقیت ما در خانواده و محیط کار خواهندشد. تاثیر هوش هیجانی در زمینه های مختلف کسب و کار بسیار مشهود بوده تا جایی که علاوه بر مهارت های فروش ، مذاکره و حل تعارض ، حتی باعث پیدایش سبک های رهبری و مدیریت بر اساس هوش هیجانی شده است. از طرف دیگر همین مهارت ها باعث بهبود روابط شما در زندگی خانوادگی شما خواهد شد.
طبق نظریه هوش هیجانی Bar-On، هوش هیجانی عبارتست از مجموعهای از دانشها و تواناییهای هیجانی و اجتماعی که قابلیت کلی ما را در پاسخ به نیازهای محیطی تحت تاثیر قرار میدهد. این مجموعه دانش و مهارتها در نظریه هوش Bar-On شامل موارد زیر است:
- توانایی آگاه بودن از خود، درک و فهم خود و قدرت بیان خود
- توانایی آگاه بودن از دیگران و قدرت بیان آنها
- توان مواجهه با هیجانهای شدید و کنترل تکانه ها در خود
- توانایی انطباق با تغییرات و حل مساله با ماهیت اجتماعی و یا فردی
در آزمون هوش هیجانی Bar-On، انواع ابعاد هوش هیجانی (15 دسته) مورد ارزیابی قرار میگیرند و به هر دسته نمرهای تعلق خواهد گرفت. آزمون هوش هیجانی Bar-On مستقیماً نقاط قوت و ضعف هر فرد را در هوش هیجانی مورد ارزیابی قرار میدهد. از دیدگاه آزمون و تایپ ، ارزیابی فاکتورهای هوش هیجانی در کنار سایر ارزیابی ها از تیپ شخصیتی و مدل رفتاری زمینه را برای رشد و کسب موفقیت در حوزهی کسب و کار و زندگی فردی فراهم میآورد. از نکات قابل توجه در آزمون هوش هیجانی ، اکتسابی بودن و قابلیت آموزش داشتن هوش هیجانی است. در همین راستا، آزمون و تایپ توصیه میکند اگر میخواهید شخصی را در سازمان جذب کنید که تفسیر سایر آزمونهای حوزهی کسب و کار وی مناسب موقعیت شغلی مورد نظر بوده و فقط فاکتورهای ارزیابی شده در آزمون هوش هیجانی Bar-On ، در اندازه های مورد انتظار نبوده، یا در مورد قابلیتهای مورد انتظار خودتان دچار چالش شدهاید، هنوز فرصت برای رسیدن به شرایط مطلوب، وجود دارد.
نتیجه آزمون هوش هیجانی Bar_On شامل موارد ذیل خواهد بود:
1. نمره کل هوش هیجانی نسبت به جامعه ایران گزارش میشود.
2. پنج مولفه اصلی هوش هیجانی شامل موارد زیر نسبت به جامعه ایران گزارش میشود.
- - مولفه سازگاری : توانایی سازگاری با افراد مختلف
- مولفه مدیریت استرس : توانایی کنترل و مدیریت استرس
- مولفه روابط درون فردی : توانایی شناخت از خود
- مولفه روابط بین فردی : توانایی ارتباط با افراد مختلف
- مولفه خلق و خوی عمومی : توانایی کنترل هیجانات
3. نمره هوش هیجانی در 15 زیر مجموعه زیر گزارش میشود.
- خود آگاهی هیجانی (Emotional Self Awareness): توانایی آگاه بودن از احساسات خود.
- خود ابرازی (Assertiveness): توانایی ابراز احساسات، باورها و افکار صریح و دفاع از مهارتهای سازنده و بر حق خود.
- احترام به خود (Self regard): توانایی آگاه بودن از ادراک خود، پذیرش خود و احترام به خود.
- خودشکوفایی (Self Actualization): توانایی درک ظرفیت بالقوه و انجام چیزی که میتوان انجام داد، تلاش برای انجام دادن و لذت بردن.
- استقلال (Independence): توانایی هدایت افکار و اعمال خود و آزاد بودن از تمایلات هیجانی.
- همدلی (Empathy): توانایی آگاه بودن و درک احساسات دیگران و ارزش دادن به آنها.
- مسئولیت پذیری اجتماعی (Responsibility): توانایی ابراز خود به عنوان یک عضو دارای حس همکاری، موثر و سازنده در گروه.
- رابطه بین فردی (Interpersonal Relationship): توانایی ایجاد و حفظ روابط رضایت بخش متقابل به وسیلهی نزدیکی عاطفی، صمیمیت، محبت کردن و محبت گرفتن.
- واقع گرایی (Reality Testing): توانایی سنجش هماهنگی بین چیزی که بطور هیجانی تجربه شده و چیزی که به طور واقعی وجود دارد.
- انعطاف پذیری (Flexibility): توانایی سازگار بودن افکار و رفتار با تغییرات محیط و موقعیتها.
- حل مسئله (Problem Solving): توانایی تشخیص و تعریف مشکلات از یک طرف، و از طرف دیگر خلق راه حل های موثر و تحقق بخشیدن به آنها.
- تحمل استرس (Stress Tolerance): توانایی مقاومت در برابر رویدادها و موقعیتهای استرس زا و هیجانات قوی، بدون جازدن و توانایی رویارویی فعال و مثبت با استرس.
- کنترل تکانه (Impulse Control): توانایی مقاومت در برابر یک تکانه، فاجعه و یا کاهش اثرات آنها، همچنین توانایی کنترل هیجانات خود.
- خوش بینی (Optimism): توانایی زیرکانه نگاه کردن به زندگی و تقویت نگرشهای مثبت، حتی در صورت بروز بدبختی و احساسات منفی.
- شادمانی (Happiness): توانایی احساس خوشبختی کردن در زندگی خود، لذت بردن از خود و دیگران، داشتن احساسات مثبت، صریح، مفرح و شاد.
در آزمون هوش هیجانی Bar-On، امتیاز هر بعد از هوش هیجانی فرد، به تنهایی سنجیده می شود. اگر مایل باشید که در کل، امتیاز آزمون هوش هیجانی خود را دریابید، می بایست آزمون هوش هیجانی برادبری و گریوز را انجام دهید. علاوه بر این، انجام آزمون هوش چند گانه گاردنر نیز پیشنهاد میشود. در آزمون هوش چند گانه گاردنر هشت نوع هوش از انواع هوش ها مورد سنجش قرار میگیرد که مشابه آزمون هوش هیجانی بار_ان به هر هوش امتیازی داده می شود.